Davíðsgjá
Davíðsgjá er straumvatnsgjá í norðaustanverðu Þingvallavatni. Hún er stærsta sprungan við Gjáarenda og skerst þar inn eftir vatnsbakkanum í austurhluta Vatnsviks. Stærsti samfelldi hluti gjárinnar tekur á sig mynd við Gjáarendahólma í Hallviki; hann er um 200 metra langur og 15 metra breiður. Norðurendi Davíðsgjár tvístrast síðan í nokkrar smærri sprungur sem kljúfa vatnsbakkann í sundur og liggja þaðan slitrótt inn eftir Þingvallahrauni uns þær fjara út norðan Böðvarshóls.
Engar upplýsingar hafa varðveist um manninn sem gjáin er kennd við og staðurinn hefur líklega ekki verið sérlega þekktur utan sveitar fyrr en á miðbiki 20. aldar, þegar sprungurnar við Gjáarenda urðu að vinsælu viðfangsefni landslagsmálara. Þar á meðal eru mörg verk eftir Ásgrím Jónsson.
Örnefnið Davíðsgjá er fyrst merkt á dýptarkort Þingvallavatns 1958 eftir Sigurjón Rist vatnamælingamann, sem hefur eflaust fengið sínar heimildir innan sveitar. Bræðurnir Pétur og Kristján Jóhannssynir frá Skógarkoti geta Davíðsgjár í örnefnaritum sínum upp úr 1980. Nú er Davíðsgjá þekktust sem köfunarstaður í þjóðgarðinum á Þingvöllum, ásamt Silfru.
Horft inn eftir Vatnsviki og Gjáarendum. Davíðsgjá í forgrunni.
Þjóðgarðurinn á Þingvöllum
Davíðsgjá í frumheimildum
Bjarni Sæmundsson náttúrufræðingur virðist geta Davíðsgjár í skýrslu sinni um fiskistofna Þingvallavatns í Andvara, 1. tbl. 1904, bls. 85–86:
„Í víkinni NA. við Arnarfell, þar sem Hrafnagjá liggur út að vatninu, er gjá um 10 faðma djúp uppi við land (Gjáarenda), vottar fyrir henni þvert yfir víkina úti fyrir svo nefndum Drætti og hverfur hún svo undir NA.enda Arnarfells.“
Bjarni bætir við umfjöllunina á blaðsíðu 88 í sömu grein:
„Í Gjáarendagjánni var hitinn á 5° á 10 fðm. og 6,5°á 8 fðm., en 10,5° í yfirborði.“
Kristján Jóhannsson frá Skógarkoti, síðar bóndi á Gjábakka og Mjóanesi, svarar þá í spurningalista (í kringum 1980–1984) sem starfsfólk Örnefnastofnunar samdi upp úr örnefnalýsingu Ásgeirs Jónassonar frá Hrauntúni um Þingvallahraun:
„6. Endar hvaða gjáa eru Gjáarendar? Gjáarendar eiga upptök sín ofan við Vellankötlu og liggja með fram vatninu í suðvestur og liggja fram í vatnið á breiðu nesi við Hallvik. Stærsta gjáin er Davíðsgjá, full af vatni.“
Pétur J. Jóhannsson frá Skógarkoti, síðar bóndi í Mjóanesi, merkti Davíðsgjá inn á útprentaða loftmynd á 9. áratug síðustu aldar við núverandi staðsetningu.