Klukkustígur
Klukkustígur er staður á miðri Hrafnagjá þar sem hún hefur hliðrast og myndað uppgenginn rima á milli barma hennar. Vestan stígsins er Klukkustígshóll.
Munnmæli úr Þingvallasveit herma að elsta þjóðleiðin til Þingvalla úr austri hafi legið um Klukkustíg, en hugtakið stígur á Þingvallamáli á strangt til tekið ekki við um eiginlega gönguleið í heild sinni heldur stað þar sem farið er yfir gjá. Þjóðleiðin var ýmist kölluð Klukkustígsleið eða einfaldlega Klukkustígur og er nú stikuð milli stígsins og Skógarkots. Bílvegur var lagður yfir Klukkustíg í aðdraganda þjóðhátíðarinnar á Þingvöllum 1974 og þar liggur nú öll bílaumferð í gegnum austanverðan þjóðgarðinn.
Margar aðrar leiðir liggja um Klukkustíg en bera engin sérstök nöfn. Tvær greinilegar götur liggja að honum úr suðvestri frá Vatnsviki: önnur frá suðurenda Litlugjár og hin frá Böðvarshóli og eftir brekkunni á lægri barmi Hrafnagjár, sem kallast þar Rif. Síðarnefnda gatan hefur nú verið stikuð frá Klukkustíg suður að Furuskógi. Þá liggja nokkrar skýrar götur að Klukkustíg úr norðri um Sigurðarsel. Austan Klukkustígs hafa þessar leiðir tengst við fjölda götuslóða sem þar eru og liggja flestir samhliða Hrafnagjá milli Gjábakka og Raftviðarhlíðar.
Horft til norðausturs inn eftir Hrafnagjá af miðjum Klukkustíg.
Þjóðgarðurinn á Þingvöllum
Klukkustígur í frumheimildum
Ásgeir Jónasson frá Hrauntúni segir svo í grein sinni Örnefni í Þingvallahrauni í Árbók Hins íslenzka fornleifafélags 1937–1939:
„Hallstígur (7) er syðst á Hrafnagjá, skammt fyrir norðan Arnarfellsenda (8). Þaðan og inn í Hallvík (9) nær vatnið alveg að hallanum á vestari gjárbarminum, og er sá kafli nefndur Hallur (10), og eiginlega alla leið inn að Klukkustíg (11), meðan gjábarmarnir eru hærri en hraunið.“
„Eins og áður er sagt, heitir Klukkustígur þar, sem hverfur hallinn á vestri barmi Hrafnagjár. Alla leið þangað frá Hallstíg er gjáin djúp, breið og að öllu hin hrikalegasta. Þar fyrir norðan verður austurbarmurinn hár á dálitlum kafla, en vesturbarmurinn nær því jafn hrauninu, enda hækkar það þar á ný og hallar mót suðvestri; heitir sá halli Sigurðarsel (44). Sunnan í því er stór og falleg brekka, sem heitir Sigurðarselsbrekka (45); suður frá henni, vestur af Klukkustíg, er stór hóll, sem heitir Klukkustígshóll (46).“
Kristján Jóhannsson frá Skógarkoti, síðar bóndi á Gjábakka og Mjóanesi, svarar þá í spurningalista (í kringum 1980–1984) sem starfsfólk Örnefnastofnunar samdi upp úr örnefnalýsingu Ásgeirs Jónassonar:
„19. Er vitað um tilefni nafnsins Klukkuhólar? Klukkuhólar hafa á milli sín leifar af gömlum götum, sem lágu óljóst á köflum, frá Þingvöllum yfir Hábrún að Klukkustíg og þaðan suðaustur um sveitir.“
Kristján hefur síðan handskrifað aftan á vélritað eintak af svörum sínum:
„Fyrsta leiðin sem lá frá Þingvöllum, lá um efri Velli yfir Háugjá á Sandhólana framhjá Þórhallastöðum, á milli Klukkuhóla og Klukkustíg yfir Hrafnagjá fyrsta færa leiðin til austur sveita.“
Pétur J. Jóhannsson frá Skógarkoti, síðar bóndi á Gjábakka og Mjóanesi, segir svo í Þingvallaþönkum sem hann ritaði í kringum 1984–1985:
„Fláinn á neðri barmi Hrafnagjár niður að undirlendinu, milli Gjábakkastígs og Klukkustígs, er kallaður Rif. Klukkustígur á Hrafnagjá hefur verið önnur af tveimur aðalleiðum frá Þingvöllum yfir gjána til forna, hin var Hallstígur. Leiðin lá frá Þingvöllum fram hjá Skógarkoti og útaf þessum gamla hraunvegi (sem lá niður í Vatnsvik) hjá Ölkofrahól, framhjá gamla býlinu Þórhallastöðum, austur á milli Klukkuhóla, yfir Hábrún á Klukkustíg.“
Pétur merkti Klukkustíg inn á útprentaða loftmynd á 9. áratug síðustu aldar við núverandi staðsetningu.