Vaðmálsbali
Vaðmálsbali er hraunklöpp framan við traðirnar í Skógarkoti. Um hann liggur gamli alfaravegurinn um Þingvallahraun, sem og Vatnskotsgata og Veiðigata.
Vaðmál og ull voru áður þurrkuð á balanum á góðviðrisdögum. Ull er einnig sögð hafa verið þurrkuð á Skógarkotstúninu og föt hengd upp á snúrur við bæinn.
Horft til austurs að Skógarkoti frá Vaðmálsbala.
Þjóðgarðurinn á Þingvöllum
Vaðmálsbali í frumheimildum
Ásgeir Jónasson frá Hrauntúni segir svo í grein sinni Örnefni í Þingvallahrauni í Árbók Hins íslenzka fornleifafélags 1937–1939:
„Traðirnar í túninu liggja til suðvesturs; fram af þeim er stór, sljettur hellubali, sem heitir Vaðmálsbali (135); munu þar hafa verið breidd vaðmál til þerris; þar var einnig þurkuð ull, meðan það var í tízku. Yfir Vaðmálsbala liggur vegurinn við túngarðinn og frá honum, einnig Vatnskotsgata (136) og Veiðigata (137).“
Kristján Jóhannsson frá Skógarkoti, síðar bóndi á Gjábakka og Mjóanesi, svarar spurningalista (í kringum 1980–1984) sem starfsfólk Örnefnastofnunar samdi upp úr örnefnalýsingu Ásgeirs Jónassonar:
„En Vaðmálsbali? Hvað er átt við með „hellubali“? Vaðmálsbali er breiður klapparbali, sléttur, fram af tröðunum í Skógarkoti. Það var oft þurrkuð ull á klöppunum. Hellubali er austan við Veiðigötu, sléttur og lítt gróinn.“
Ingibjörg Jóna Helgadóttir lýsir þvottastörfum í Skógarkoti á fyrri hluta 20. aldar, og byggir á viðtölum við systurnar Gretu og Herdísi Jóhannsdætur sem ólust þar upp. Svo segir í ritgerð Ingibjargar um Skógarkot, bls. 7:
„Þvottarnir fóru fram í hlóðaeldhúsinu. Þar var stór suðupottur sem Ólína [Jónsdóttir] hitaði upp með hrís. Hún náði í vatnið út í brunninn sennilega um 400 metra, varlega áætlað. Yfir sumartímann þurfti að fara með þvottinn út að Öxará og setja upp hlóðir. Þar þurfti að hita vatnið til að þvo þvottinn. Síðan var honum ekið heim á hestvagni og hann hengdur upp á útisnúrur sem voru við bæinn. Ólína bjó til sápu sem var notuð til grófari þvotta. Sápan var búin til úr allri afgangsfeiti og settur þvottasódi saman við.“
Þá segir Ingibjörg á blaðsíðu 9 í sömu ritgerð:
„Ullin var þvegin úr keytu. Öllu hlandi var safnað saman í tunnu og geymt sérstaklega fyrir það verk. Var farið með ullina á hestvagni út á Leirar, nálægt þeim stað sem Þjónustumiðstöðin á Þingvöllum er nú. Þar var lítill lækur. Þarna voru búnar til hlóðir, ullin hituð í sjóðheitu vatninu í stórum potti og skoluð í þessum læk. Síðan var farið með hana blauta heim á hestvagni. Hún var breidd úti á túni og þurrkuð. Þá var togið tekið ofan af og þelið, sem eftir var af ullinni, var kembt. Síðan var ullin kembd. Sérstakir kambar voru notaðir til að kemba ullina.“