Hlíðarstígur

Google Maps
Ornefni Atlas Hlidarstigur A886

Hlíðarstígur

Hlíðarstígur er staður á miðri Hlíðargjá þar sem hægt er að ganga á milli barma hennar. Hlíðarstígur var jafnframt landamerki Þingvalla, Gjábakka og Grímsnessafréttar, sem og eitt af landamerkjum þjóðgarðsins á Þingvöllum áður en hann var stækkaður árið 2004. Beint austan Hlíðarstígs er Þúfhóll.

Líkleg staðsetning Hlíðarstígs er austan Innri-Gapahæðar og Einiberjahæða, þar sem Hlíðargjá hefur hliðrast og orðið að mörgum samhliða sprungum. Götuslóði liggur þar upp Raftviðarhlíð, sem er hallurinn undan vestari barmi Hlíðargjár, sveigist svo á milli gjásprungna og fer þaðan inn að Hrafnabjargavöllum. Vörðubrot stendur við efri gjárbarminn tæplega 100 metrum norðaustar. Hafa skal í huga að hugtakið stígur í Þingvallasveit átti yfirleitt við staði þar sem hægt er að komast yfir gjár en ekki leiðir í heild sinni.

Hlíðarstígur í frumheimildum

Landamerkjaskrá Þingvallabæjar, undirrituð af séra Jens Pálssyni Þingvallapresti 1886 og þinglýstri 1890, tilgreinir eftirfarandi um Hlíðarstíg:

Úr Rauðshól [liggja landamörk Þingvalla] í vörðu á sprungnum Klapparhól á Innri-Gaphæðum, þaðan beint í Hlíðarstíg, úr Hlíðarstíg beina stefnu yfir Þúfuhól í Hrafnabjörg.“

Landamerkjabréf Gjábakka frá 1890 getur Hlíðarstígs:

Frá Hallstíg á Hrafnagjá í vörðu neðst í Kambsvörðuhrauni, þaðan í Stóra-stein, þaðan í Róthól, þaðan sjónhending í Hamraselshelli, þaðan í Dímon, þaðan í Stórueldborg, þaðan í landsuðurshorn á Hrafnabjörgum, þaðan beint i útnorðurhorn sama fjalls; síðan í vörðu á Hlíðarstíg; þaðan í vorðu á Innri-Gaphæð, síðan ráða Hrafnagjáardrög og Hrafnagjá á áðurnefndan Hallstíg.“

Ásgeir Jónasson frá Hrauntúni segir svo í grein sinni Örnefni í Þingvallahrauni í Árbók Hins íslenzka fornleifafélags 1937–1939:

Vestur-af Prestastíg, sem er á h.u.b. miðri Hlíðargjá, er Hlíðarstígur (84).“

Kristján Jóhannsson frá Skógarkoti, síðar bóndi á Gjábakka og Mjóanesi, svarar spurningalista (í kringum 1980–1984) sem starfsfólk Örnefnastofnunar samdi upp úr örnefnalýsingu Ásgeirs Jónassonar:

38. Hvert og hvar liggur Hlíðarstígur? Hlíðarstígur er smalastígur í austur frá Gaphæðum yfir Hlíðargjá.“

Kristján segir þá í örnefnaskrá sinni um Gjábakkaland sem rituð var í kringum 1980–1984:

Hrafnagjá (3) ræður mörkum [Gjábakkabæjar] inn að Innri-Gaphæð í norður, sem er þar við gjána, svo í Hlíðarstíg (4), sem er á Hlíðargjá (5), í norðvesturhorn Hrafnabjarga (6) í Bjargarvelli (7) í suðausturhorn bjarganna, þaðan í Þúfuhól (8), strýtumyndaðan með smá tjörn, í suðaustur frá björgum.“

Ég man ekki hvaða ár það var, fyrir aldamót, sem bóndinn í Gjábakka, Ásmundur Grímsson, keypti land af Laugarvatni, því þar var landríkt mjög. Var það sem hér segir. Varða efst í Skógartöglum (15) við Taglaflöt (16) í syðri Nikulásarhól (17) eftir Heiðagjá (18) að Hrafnabjörgum og þaðan í Hlíðarstíg. Svo hreppamörkin, sem að framan segir, í Stórastein neðst í Töglum.“

Þar austur af [Rauðshól] er skógivaxið land, sem kallast Raftviðarhlíð (28). Hallar nú landinu til norðausturs að mörkum við Innri-Gaphæð og Hlíðarstíg. Fyrir austan Gyldruholtsgjá er landið sneggra og meira mosagróið. Í austur frá Hlíðarstíg er nokkuð hár hóll, Þúfuhóll.“

Kristján segir þá í ódagsettri örnefnaskrá Grímsnessafréttar:

[Frá Hrafnabjörgum liggja mörk Grímsnessafréttar] í Hlíðarstíg á Hlíðargjá. Hlíðarstígur er á miðri Raftviðarhlíð. Þaðan með Hlíðargjá og svo sjónhending í Gatfellshorn.“

Pétur J. Jóhannsson frá Skógarkoti, síðar bóndi á Gjábakka og Mjóanesi, merkti Hlíðarstíg inn á útprentaða loftmynd á 9. áratug síðustu aldar 400 metrum sunnar á Hlíðargjá (64.27292,-20.9912).

Heimildir

Tengd örnefni