Brunnur
Brunnur eyðibýlisins Skógarkots stendur í bæjartúninu um 100 metrum norðaustan við íbúðarhúsin. Gata liggur upp að brunninum, og þegar gengið er að honum frá bænum er mið tekið á Brunnhóla nokkra fyrir austan túngarðinn.
Brunnurinn er um tveggja til þriggja metra djúpur og tiltölulega heillegur. Þar sem grunnvatn var með öllu óaðgengilegt í hrauninu var einungis hægt að safna úrkomuvatni. Af þeim sökum þornaði brunnurinn oft upp, og þurfti þá að sækja neysluvatn í brunninn á Þórhallastöðum eða ofan í Ölkofradal. Í þurrkatímum þurfti jafnvel að sækja vatn niður í Tjarnir, fyrir ofan Vatnsvik, eða í gjárnar hjá Þingvöllum. Skepnum var ýmist brynnt í Þingvallavatni eða í smápollum í næsta nágrenni bæjarins, og þvottur var þveginn við Þingvallavatn eða við bakka Öxarár. Í frosthörkum þurfti þá að bræða snjó til drykkjar.
Brunnur í frumheimildum
Ásgeir Jónasson frá Hrauntúni segir svo í grein sinni Örnefni í Þingvallahrauni í Árbók Hins íslenzka fornleifafélags 1937–1939:
„Austast í túninu var brunnhola, sem fljótt þraut vatn í; var þá eins og í gamla daga leitað til gamla Ölkofra með drykk, og ef hann þraut, sem sjaldan var, meðan brunnurinn var hirtur og haldið við, varð að sækja vatn á hestum niður í Tjarnir, h.u.b. hálfrar stundar ferð.“
Ingibjörg Jóna Helgadóttir skrifar í háskólaritgerð sinni Búskaparhættir að Skógarkoti í Þingvallasveit eftir síðustu aldamót vorið 1996 og byggir á viðtölum við systurnar Gretu og Herdísi Jóhannsdætur frá Skógarkoti:
[Bls. 4] „Á þakinu [á Skógarkotsbænum] var renna fyrir rigningarvatnið sem látið var renna í tunnu sem stóð hliðarmegin við húsið. Brunnur var austast í túninu.“
[Bls. 5] „Í nýja eldhúsinu [reist 1921] var stór kolaeldavél og stór vatnskassi með loki áfastur við eldavélina. Eldavélin hitaði vatnskassann upp þegar hún var í notkun. Emileraður bali var notaður til uppþvotta á eldhúsborðinu. Börnin voru hins vegar böðuð í trébala í eldhúsinu.“
[Bls. 7] „Þvottarnir fóru fram í hlóðaeldhúsinu. Þar var stór suðupottur sem Ólína [Jónsdóttir húsfreyja] hitaði upp með hrís. Hún náði í vatnið út í brunninn sennilega um 400 metra, varlega áætlað. Yfir sumartímann þurfti að fara með þvottinn út að Öxará og setja upp hlóðir. Þar þurfti að hita vatnið til að þvo þvottinn. Síðan var honum ekið heim á hestvagni og hann hengdur upp á útisnúrur sem voru við bæinn.“
[Bls. 9] „Þegar búið var að ganga frá heyinu var það flutt á hestum að Skógarkoti. Uppi á túni var stór hlaða. Við endann á hlöðunni var hrútakofi og hesthús. Aðeins fjær var langhús fyrir kindurnar. Enn austar í túninu, fyrir austan brunninn, var annað fjárhús svokallað tveggja garða fjárhús. Austur í „Stekk“, sem var fyrir austan Ölkofradal, var eins garða fjárhús. Fyrir aftan fjárhúsið var lítil hlaða. Þarna var tún í kring og annar brunnur.“
[Bls. 10–11] „Yfir sumartímann þurfti að fara út á Þingvelli og sækja vatn í gjána. [...] Oft þurfti að bræða snjó handa skepnunum yfir vetrartímann þegar kuldinn var sem mestur. Helst var það fyrir nautgripina. Hestarnir gengu sjálfala og björguðu sér áður en kaldasti tíminn fór í hönd. Venjulega voru þrír til fjórir hestar á bænum yfir veturinn og voru þeir teknir í hús og settir á fóður upp í Borgarfjörð. Yfir sumartímann voru sex til sjö hestar á bænum. Stundum þurfti að fara með kýrnar niður að Þingvallavatni til að láta þær drekka. Vatnsskortur var aðalvandamálið öll árin í Skógarkoti.“
Pétur J. Jóhannsson frá Skógarkoti, síðar bóndi á Gjábakka og Mjóanesi, merkti brunninn inn á útprentaða loftmynd á 9. áratug síðustu aldar við núverandi staðsetningu.